jeroen-heuvel--300x198CURAÇAO – De woordenschat van Boeli van Leeuwen had evenveel diepgang als zijn filosofische bespiegelingen. Het is dan ook een hels karwei om een roman van hem tot een toegankelijke stuk te bewerken. Een dramatical reading van ‘Schilden van leem’, gisteren in Teatro Luna Blou, deed een poging daartoe.

Ze heeft veel weggelaten, kondigt regisseuse Milushka Birge van tevoren al aan. In plaats van de diepe gedachtenkronkels van Van Leeuwen (zoals in het boek) ligt de nadruk in het stuk op het moeizame huwelijk tussen Djanklo (Jeroen Heuvel) en Marjolein (Jelleke Praamsma). Birge heeft gepoogd om de mensen en hun handelingen centraal te stellen. Die keuze pakt in ieder geval goed uit voor wat betreft de toegankelijkheid. Voor de talrijke leerlingen van het Maria Immaculata Lyceum (MIL) in de zaal is het goed nieuws.

Ingezeepte dolfijnen
Djanklo en Marjolein zijn twee mensen uit een andere wereld onder een en hetzelfde dak. Een beetje begrip zou welkom zijn, maar de twee dringen niet tot elkaar door. Of, zoals Van Leeuwen het stelt, ‘we glijden langs elkaar heen als ingezeepte dolfijnen’. Van alle tekst die Djanklo aan zijn vrouw wijdt, is deze zin nog het subtielst.

Vervreemding
Het is een begin dat zwaar op de maag valt, mede omdat de tekst vrij letterlijk is overgenomen uit het boek. Gaandeweg vullen beide acteurs het geheel vrijer in, wat meer leven in de brouwerij brengt. Praamsma brengt de vervreemding goed over als ze achter elkaar zowel haar vader (met sigaar voor deftige heren) als zichzelf vertolkt. Op de achtergrond zijn geprojecteerde beelden van het twintigste-eeuws Curaçao te zien die synchroon lopen met de vertelde tekst. Zo komt er een vliegtuig langs als Djanklo’s schoonouders na een verblijf op het eiland ‘veilig aan boord’ zitten.

Elitaire bastaard
Natuurlijk kun je het geen anderhalf uur over een doodgebloed huwelijk hebben, daarvoor is het boek ook te rijk aan beschouwingen over onder meer maatschappelijke vraagstukken en religie. Zo is Djanklo een pro-deo advocaat die mensen uit de maatschappelijke onderklasse bijstaat. Hij is daarnaast een blanke Curaçaoënaar uit een op het oog elitaire familie, maar is -oh tegenstrijdigheid- buitenechtelijk verwekt. Vanuit het gezichtspunt van een geslaagd buitenbeentje uit hij zware kritiek op de maatschappelijke verhoudingen, armoede en sociale problemen op het eiland. Djanklo kan alle ellende die hij om zich heen ziet niet rijmen met het bestaan van een liefdevolle God. Toch zoekt hij Hem.

Missie
Dan doet ‘de politiek’ een beroep op hem voor een gevaarlijke missie naar een eiland dat getroffen is door een aardbeving. Het parlement vaardigt Djanklo af na veel oeverloos geleuter dat op de lachspieren werkt. PAIS-partijleider Alex Rosaria levert in die scene een bijdrage als een van de zwatelende Statenleden, wat de vergadering extra leuk maakt. Djanklo gaat op pad en neemt een klein gezelschap mee uit zijn clientèle, maar hij komt bepaald niet ongeschonden uit de mislukte missie.

Toegankelijk
De makers van het stuk hadden hun eigen missie (taai leesvoer op een toegankelijke manier op de planken brengen) en zijn daarin grotendeels wel geslaagd. Wel is de tijdlijn bij vlagen verwarrend voor mensen die het verhaal niet kennen. Ook de filosofische en religieuze beschouwingen van Van Leeuwen sneeuwen een beetje onder. Wat ‘Schilden van leem’ het aanzien waard maakt, is de gelaagde uiteenzetting van het gevoel van vervreemding. Ook de tegenstrijdige relaties van mensen en instanties, die elkaar vasthouden in een giftige omhelzing omdat ze niet met en niet zonder elkaar kunnen, zijn mooi uitgewerkt. Het zou de MIL-leerlingen misschien op het idee kunnen brengen om zelf ooit theater te gaan maken. En het boek? Dat moeten ze over een jaar of tien, twintig maar eens lezen.

De voorstelling wordt 19 september herhaald om 19.30 uur in Teatro Luna Blou.

www.versgeperst.com